الشيخ محمد علي الگرامي القمي
20
تفكر (فارسى)
« تقسيمهاى عرضين » هر يك از عرض عام و خاص تقسيمهاى گوناگونى دارند : 1 - به اعتبار عموميت و احاطه به همه افراد و خلاف آن : اگر عرض شامل همهى افراد معروض خود باشد ؛ همچون مشى بالقوه در افراد انسان ، عرض شامل خوانده مىشود ، و گرنه عرض غير شامل است چون مشى بالفعل در انسان . 2 - از نظر لزوم و عدم لزوم : اگر قابل انفكاك از معروض نباشد ، عرض لازم است و گرنه مفارق مىباشد . مانند مثال بالا . 3 - از نظر وضوح ثبوت براى معروض و عدم وضوح : اگر ثبوت عرض براى معروض واضح و روشن باشد عرض بيّن ناميده مىشود و گرنه غير بيّن است . منظور از روشنى ثبوت عرض براى معروض اين است كه به مجرد تصور معروض عارض هم در ذهن بيايد ، همچون صفت بخششگر براى حاتمطائى و همين است كه در دلالت التزامى معتبر مىباشد . نسب اربع دو كلى وقتى با هم سنجيده مىشوند يكى از چهار نسبت را با هم دارند : 1 - عموم و خصوص مطلق .